Raport luki płacowej z pliku CSV z programu kadrowego

Raport luki płacowej to zestaw wskaźników, które pracodawca przekazuje właściwemu organowi i udostępnia pracownikom. Dyrektywa (UE) 2023/970 określa w art. 9, co raport zawiera i kiedy trzeba go złożyć. W Parytetach raport liczysz z pliku CSV wyeksportowanego z programu kadrowo płacowego, a kategorie pracowników bierzesz z wartościowania stanowisk. Dzięki temu luka w kategoriach dotyczy grup wykonujących pracę o takiej samej wartości, a nie tylko osób o tej samej nazwie stanowiska.

Wskaźniki z art. 9 dyrektywy

• luka płacowa ze względu na płeć, liczona ze średniej,
• luka płacowa ze względu na płeć, liczona z mediany,
• luka w składnikach uzupełniających lub zmiennych, ze średniej i z mediany,
• odsetek kobiet i mężczyzn otrzymujących składniki uzupełniające lub zmienne,
• odsetek kobiet i mężczyzn w każdym kwartylu wynagrodzeń,
• luka płacowa w kategoriach pracowników, w podziale na zwykłe wynagrodzenie zasadnicze oraz składniki uzupełniające lub zmienne.

Terminy raportów

Pracodawcy od 250 pracowników składają raport co roku, pierwszy do 7 czerwca 2027 za rok 2026. Pracodawcy od 150 do 249 pracowników raportują co trzy lata, pierwszy raz również do 7 czerwca 2027. Pracodawcy od 100 do 149 pracowników raportują co trzy lata, pierwszy raz do 7 czerwca 2031. Firmy poniżej 100 pracowników nie mają obowiązku raportu z art. 9, ale mogą go przygotować dobrowolnie, a wskaźniki przydają się przy odpowiedziach na pytania pracowników z art. 7. Polska ustawa wdrażająca może doprecyzować sposób złożenia raportu.

Jak liczymy lukę średnią i medianę

Lukę liczymy wzorem: wynagrodzenie mężczyzn minus wynagrodzenie kobiet, podzielone przez wynagrodzenie mężczyzn, razy 100 procent. Wynik dodatni oznacza, że kobiety zarabiają mniej, ujemny, że więcej. Przed obliczeniem przeliczamy każdą płacę na pełny etat: osoba na pół etatu z wynagrodzeniem 3000 zł jest liczona jak 6000 zł. Bez tego kroku luka mierzyłaby różnicę w wymiarze czasu pracy, a nie w płacach.

Przykład. W zespole pracują cztery kobiety z płacami 6000 zł, 6500 zł, 7000 zł i 9000 zł oraz czterech mężczyzn z płacami 6600 zł, 7500 zł, 8000 zł i 10000 zł, wszystko w przeliczeniu na pełny etat. Średnia kobiet to 7125 zł, średnia mężczyzn 8025 zł, więc luka ze średniej wynosi 900 zł podzielone przez 8025 zł, czyli 11,21 procent. Mediana kobiet to 6750 zł, mediana mężczyzn 7750 zł, więc luka z mediany wynosi 1000 zł podzielone przez 7750 zł, czyli 12,90 procent. Mediana jest mniej wrażliwa na pojedyncze wysokie płace, dlatego dyrektywa wymaga obu wskaźników.

Kwartyle wynagrodzeń

Do kwartyli sortujemy wszystkich pracowników od najniższego do najwyższego wynagrodzenia łącznego, czyli zasadniczego razem ze składnikami zmiennymi, i dzielimy listę na cztery równe części. W każdej części podajemy odsetek kobiet i mężczyzn. W przykładzie powyżej w najniższym kwartylu są dwie kobiety, w drugim jedna kobieta i jeden mężczyzna, w trzecim dwóch mężczyzn, a w najwyższym jedna kobieta i jeden mężczyzna. Taki rozkład pokazuje, gdzie w strukturze płac koncentrują się kobiety, nawet gdy luka średnia jest umiarkowana.

Próg 5 procent i wspólna ocena wynagrodzeń

Art. 10 dyrektywy przewiduje wspólną ocenę wynagrodzeń, przeprowadzaną razem z przedstawicielami pracowników, gdy jednocześnie: w którejkolwiek kategorii pracowników luka wynosi co najmniej 5 procent, pracodawca nie uzasadnił jej obiektywnymi, neutralnymi płciowo kryteriami i nie usunął jej w ciągu 6 miesięcy od złożenia raportu. Dlatego raport w Parytetach oznacza każdą kategorię, w której luka w wynagrodzeniu zasadniczym albo łącznym wynosi co najmniej 5 procent. To lista miejsc do sprawdzenia przed złożeniem raportu, a nie gotowa ocena prawna.

Kategorie pracowników odpowiadają kategoriom zaszeregowania z wartościowania. Narzędzie łączy pracownika z kategorią po nazwie stanowiska z pliku, więc nazwy w CSV powinny być takie jak nazwy wycenionych stanowisk. Pracownicy ze stanowiskami bez wyceny trafiają do grupy bez kategorii.

Co dostajesz w raporcie

Raport pokazuje liczbę kobiet i mężczyzn, lukę średnią i medianę dla wynagrodzenia zasadniczego, łącznego i składników zmiennych, odsetek osób ze składnikami zmiennymi, kwartyle oraz tabelę kategorii z oznaczeniem progu 5 procent. Raport pobierzesz jako plik CSV i wydrukujesz. Import możesz w każdej chwili usunąć, a kolejny import z nowego okresu policzysz od nowa. Zasady ochrony danych opisaliśmy na stronie bezpieczeństwo danych płacowych.

Zanim zaimportujesz płace, wyceń stanowiska i zbuduj siatkę płac. Bez kategorii raport policzy lukę dla całej firmy, ale nie pokaże luki w kategoriach pracowników, której wymaga art. 9. O tym, jak przygotować dane, piszemy też w artykule jak obliczyć lukę płacową.